: . |
, 1942 « », , , . , . . ( )1. , , , . , . 52 , 2.
( ) , . , . « », , , . , , . , , , .
3. , , — , . , . .
http://norse.ulver.com/articles/heizmann/index.html : https://vk.com/pagan_nord
1. .
. AM 315 d fol ( 1150–1175)4, Grágás,5 m maðr, 6. AM 637 a I 4to ( 1200)7, Holm 15 4to ( 1200)8 AM 677 4to ( 1200–1225)9, GKS 1157 fol ( 1250), Codex Regius Grágás10. AM 623 4to ( 1325), , m f, fé11. f , AM 351 fol ( 1360–1400), Konungsbók, Grágás12. , 1100 1150 13, .14 15 , m- .16 , dæg man ( men) d m , , , .17 , , : XII , ( ).
2.
, (Þóroddr rúnameistari, Jóns saga helga )18 XII . , .19 - .20 , (Óláfr Þórðarson hvítaskáld, 1259) , . 21 ( 242 fol; 1350) 748 I b 4to ( 1300–1325). (AM 242 fol: 42v–43r22; 748 I b 4to: 7r–9r23) , , (liodstafir) u — úr, o — oss, i —íss, a — ár, y — ýr, (samlioðendr) r, n, s, m, l (þeir ær nalægir ærv raddar stǫfvm, æru kallaðir half raddarstafi) f, d, k, t, b (ær ver kollvm dvmba stafi). : sprængd manns hok flyþi tuui boll ( 748 I b 4to). , , 24.
3. -
, , , , . . , , .
77v ( 45 fol; 1300–1325) , :þorkell, gudmundr ( 10)25. 26. . , . , . , .27 - . , -, , , , 28.
GKS 3269 a 4to ( 1350), . 46v: ion olaf son a mig.29 .
-, , . NKS 1899 b 4tox (1762) : jacob sigurðzini.30 , Rask 36x (1809–1810), , 151 : o(lafur) s(igurðar) s(on).
, (. bandrúnir), “samstavsruner”31 ( ) . -. Holm 3 4to ( 1600–1650). mþs M(agister) Þ(orlákur) S(kulason), 1628–1656, Snorra-Edda ( 11). AM 723 a 4tox ( 1600–1700), 3r AM 738 4tox (1680), 30v, 34r, 79v.
, . . AM 243 k fol ( 1450–1500)32 AM 406 a I 4to ( 1530)33 , .
, , , 34, , (“bomærker”).35 , “De Literarum Runicarum jugationibus Abbreviaturis dictis”. Olafur, .36
Sverris saga AM 327 4to ( 1300) . , , XV .37 - , , , .
1r, .38 - .39 : uil tu ei nada mik so taci þik fienden amen. 59- . : intibers min – (em) – eia nolimir, , .40 intibero min , , inkiberc/ingiberc, Ingeborg. . , . «» , , d t. -em41 seta , ,nada mik.
, , . . ( ) 1r, . , «» . , nada «», «». 1r : « , , ». 59r «» . , , . , , ? , , . , . , nada Rímur .42 , , , , , .
4.
, XVII . FV 282 4tox( 1600–1700) : sagann. af, : Ragnare Lodbrook. og sonum Hanz.43 AM 575 b 4tox ( 1675–1700) . , Söguþättur af (Drauma Jooni) ( 12). , «».44 , .
5.
— Bósa saga, XIV .48 XV XVI : AM 586 4to ( 1450–1500), 14v, AM 577 4to ( 1450–1500), 54 r AM 510 4to ( 1550), 11 v:r.o.þ.k.m.u.iiiiii. ssssss.tttttt.iiiiii.llllll.49 þistill – mistill – kistill,50 .51 .52 , , : tistilmistil ok* ntirititistil (NIYR 4: 364).53 t, m þ -istil. , . , , , .54
, , Lbs 423 folx,55 , . 1733 .56 , Bósa saga. Buslubœn (« »).57 : , . . (« ») . Lbs 423 folx ( ) . , 338v, 339r, . . , . : Freyr, Fjølner, Feingur, Þundur, Þeckur Þrumur ( 13).58
« » , , . « » . , . Reginsmál, Helgaqviða Hundingsbana ǫnnur, Skírnismál, Gudrunarqviða ǫnnur Sigrdrifomál. « » AM 247 8vox, , .59 , , .
« » , . AM 434 a 12mo ( 1500) 4v , :olafr:olafr:haralldr:haralldr:eirikr:.60 , , .61
AM 54 8vo ( 1575–1600), , 1r : pollux index medius medicus auricularis. , , , .62
6.
. , . , , .
AM 239 fol ( 1360–1370; : Tveggia postula saga Jóns ok Jakobs (hins eldra), Jóns saga baptista, Pétrs saga postula, Andréss saga postula, Dialogar Gregors páfa). 1r « » : [a]bcdefghikl[mno]pqrstuy?.63 , , , u ( þ) . .
AM 128 4to ( 1400–1500; : ). 35r, , abcdefghiklmnopqrstuz?þ.64
AM 175 c 4to ( 1450; : ). 16v : abcdefghiklmnoqp[r]stuxy[z][ö].65
AM 544 4to ( 1302–1310). 34v66 « » : abcdefghijklmnopqrstuxyz, : abcdefg.67
AM 54 8vo ( 1575–1600; : . 1r , , : abcdefghikl[m]nopqrstuxy?þ.68
AM 434 a 12 mo ( 1500) 40r : abcdefghiklmnopqrstuxyözþ.69 , , .
GKS 3269 a 4to( 1350; : ). 46v , : abcdefghiklmnopqrstuxyzþæ?.70
AM 173 d C 5 4to ( 1300–1325), . 1v .71 .
, . AM 54 8vo , , , .72 , . , . « » , . , , , ( ).73 , , «Danica Literatura» , , .
AM 193 IV 8vox ( 1600–1650; : « »). 3v 5r . : abcdefghiklmnopqrstuxyzþæ, aabcdefghiklmnoprssttuyyyþþz.74 5v .
AM 247 8vox ( 1800) , . 9r–13r . 17r–21v ( ). 27r–40v, 1852 Hvitarvellir , .
AM 252 II 8vox ( 1600–1700; : Snorra-Edda). 20v–21r : abcdefghiklmqrstuxyzþæ. , «Tabella varietatum literarum Runicarum».75
BLAdd 11199x ( 1826–27 )76 , , 60 . abcdefghiklmnopqratuø ( 2r) .
Lbs 2294 4tox (1879–1887).77 Sjóðurinn. Samansafn af ymsum fróðlegum og markverdum Ritum , . 362–373 42 , .
NKS 1903 folx ( 1772 ) 1–9r , , , — . 9v–11v 26 , .78 11v , , 12r 27 (Málrúner, Upplands-, Biarg-, Hól-, Øl-, Fisk-, Hial-, Sigr-, Einhverfings-, Sión-, Aat-, Fret-, Spiall-, Kvid-, Stungenn, Giall-, Js-, Mál-, Við-, Val-, Eik-, Ás-, Þórs-, Þiófs-, Glum-, Fiøl-, Hióðr-).
NKS 1867 4tox ( 1760 ) , , , . 1. 76r–88r: “Samtak um runir” Björn Jónsson á Skarðsá 1642 . 2. 88v–91r: , “Ad Fornu i þeirre Gomlu Norrænu kölluðust Rúnar bæde Ristningar og Skrifelse”, Holm 38 folx. 3. 91: ( 15). 4. 92r–99v: -. 5. 100v: -, 1665 , , . 6. 108v–109v: abcdefghiklmnopqrstuxyzþæ, , (Nockrar RVNER, hvoriar allar eru af fornumm Legsteinum utlesnar), . 7. 110v: “Antiqvitatum Danicarum de causis contemptæ a Danis adhuc gentilibus mortis libri tres” . 8. 167r–169v: . 9. 169v–170v: . 10. 171v–183r: “Lingvæ septentrionalis elementa tribus assertationibus adstructa”, 1651 . 11. 185r–187r: . 12. 202r–203r: «» (AM 413 folx, 140–141).
Thott 477 8vo ( 1700–1800); , . 1v–8r . 8v . 8v–9v . 10 , , .79
7.
«» . . : . , , .
7.1.
AM 136 4to “Skinnastaðabók” ( 1500; : ). 144v : ar, biarkan, cnesol, stunginn tyr, stunginn js, fie, stunginn kaun, hagall, js, kaun, logur, [mad]ur, naud, os, plastur, reid, sol, tyr, [ur], [þu]ss.80
AM 188 8vox (: - ). 2v () ( 1600–1700) Nomina Literarum Runicarum, ut vocantur , .
AM 193 IV 8vox ( 1600–1650). 5v : ar, Biarkan, Kniesol, stunngenntyr, stunnginnýs, fe, stunnginn kaun, hagall, Ys, Kaun, laugur, madur, naud, os, plastur, Reid, sol, tyr, ur, yr, Þuss.
7.2.
AM 738 4tox (1680). 79v Tvÿdeÿlur D. olafz Worms ür hanz Runologia “Runer, seu Danica Literatura antiqvissima”. degpcæøz, : Stungin tyr, Stunginn ys, [S]tunginn kaun, Plästur, Kniesöl, æfÿngur, tvy, ørvadur bogi, Elli hvyld. . þetta ur bok olafs uormz sem hier seiger -.
247 8vox ( 1800) 34v , : f Fje u Úr þ þuss oós r Reid y ýr : k Kaun h Hagall n Naud i Ís a Ar s Sól : t Týr b bjarkan m Maðr l Lögr.
BLAdd 11199x (1826/27). 4v abcdefghiklmnopqrþ ( q-).
EdinbUL 21.6.7x (1750–1753). , , -, - .81 — 15–17 ( ) 102–109. 102 . : a fe u ur þ þuss o ös r reid k kaun : h Hagall n naud i js a ar s Sol : t Tyr b biarkan mmadur l lögur y ÿr / t Tÿr e Stungenn ÿs m madur b biarkan l lögur. 103–104 , : abcdefghiklmnoprstuyzþ. (pstuyþ) . 105–106 . 107–108 .
Lbs 2294 4tox (1879–1887) 362 . x- . t, d : a Ár b Bjarkan c Knésól d Dúss e Stungin-ýs f Fé g Stungin Kaun h Hagl i Ís k Kaun l Lögur m Madur n Naud o Os p Stungin brá q Kaun rReid s Sól t Týr u Úr v Stungin fé x – y Stungin ýr þ Stungin Dúss.82
Thott 477 8vo ( 1700–1800). 8v . abcdefghiklmnoprstuæþ : aar, biarkan, kniesöl, Stungen tÿr, Stungen ÿs, Fe, Stungen kaun, hagall, ys, Kaun, lögur, maður, nauð, os, plastur, Reid, Söl, tÿr, úr, æser, þúss.
8.
. (“Þrídeilur”) , . AM 686 d 4to AM 461 12mo AM 413 folx, «» (1732, 1752).83 , , (AM 413 folx, 140–141), , ( 130–135).
, . , , . , , .84
8.1.
AM 687 d 4to ( 1500). , , . 1v : fuþorkhniastbmly.85 ,86 , .87 : f er frænda rog & flæðar viti & graf seiðs gata Aurum Fy(l)ker. . , : Grænlenzku rvnar, mannrvnar, havgrvnar, belgrvnar, fiskrvnar, svinrvnar, gandrvnar, isrvnar, tialldrvnar, skialldrvnar, palmrvnar, stalrvnar, skiprvnar, beinrvnar, knífrvnar.88 2r , : , , , , . , 1v. , m- . t-: Jupiter er þor þor er ass ass er tyr tyr er runastafur89 ( 16).
AM 461 12mo (1539–1558; : Kmputistische (?) , , , , , ). 15v–16r .90
EdinbUL 21.6.7x (1750–1753). 103–104 , .
NKS 1867 4tox (1760). 80v: ; 175r–177r: ; 177v–178r: ; 202r–203r: 91 , «» (AM 413 folx, 140–141).
Thott 477 8vo ( 1700–1800). 10v–12r . NKS 1867 4tox 175r–177r. ( l-) 12r–12v NKS 1867 4tox 177v–178r, .
8.2.
AM 723 a 4tox ( 1600–1700; : ). 1r–3r abdefgoprstuyþæ. 1v b-n. .
AM 749 4tox (1600–1700; : -). 25v , abcdefghiklmnoprstuyþxz , , . . g p. 26 (abdefghiklmn), , Naud.
AM 166 a 8vox ( 1600–1700; : -, ). 104–105 abdefghiklmnoprstuyþæ ( ).92
AM 247 8vox ( 1800). 9r–13r, Bodl Boreal 93x (2r–9v) NKS 1867 4tox (167r–169v) . aar — Annus, Fie — virorum voluntas, Ur — Imber, Yr — Arcus Boge, Þurs — Ruptor. 10r–13v (galdrastafir).93
EdinbUL 21.6.7x (1750–1753). 15–17 abcdefghildmnoprstyþæ, , u-.
NKS 1867 4tox (1760). 167r–169v Maalrüner, þeirra Minder, Nofn og Kenningar epter Stafrofe abcdefghiklmnopqrstuyþæö, ( q ö). AM 247 8vox (9r–13r) Bodl Boreal 93x (2r–9v). 185r–187r (abcdefghiklmnoprstuyþæ), - ; Fimm Deylur.
Rask 88 ax ( 1600–1800; : ). 92v Malrúner b-, AM 166 a 8vox.
-, , . . : . . “málrúnir”, , .94 « » .95
- -96 , , “mansöngvar” , , .97 .98 -99, , - -, , .100 - , , 1200 , 101 -.102, , , , . - , - , .103
9.
, - .
AM 379 b folx (1670) (Thórður Thorláksson) 1670 .104 , , , .105 . 106 ( 17).
NKS 1867 4tox (1760) 92–99 , -. . 92v: ulli son odins, med sinn boga, skrefar hier a skidum ( 18); 93r: loki laufeiar son med netid er þetta ( 18); 93v: asaþor dregur hier modgardsormin, meigingi; 94v: asaþor med hamarinn miolner og speni ur meigin giordum er þetta, meigin giar ( 19); 95r: kirinn audumbla.107 audumbla Slekir hier bura108 ur Steininumm og Fiorir Miolkur Ar Renna ur Spennum Hennar So sem fimta Dęmi saga eddu fraSkiirir109 ( 19), Bl. 97r: heimdallur med Giallar Hornid Uordur Bifrastar er Hier Mindadur So Sem Eddu Dęmi Saga XXV FRaSkiirer110, Bl. 97v: Hier Riidur111 odinn Hestinumm112 sleipni, Bl. 98v: Hier fiotra asar Fenris: Ülfinn: Tÿr misser Sÿna adra: Hônd: enn þeir Aristera Ulfinn til Ragna Rôckurs.
, . , . , XVII . и, 1625 - , , .113 (Jón Guðmundsson lærði) 1631 .114 , , 20- XVII - .115 , Holm 3 4tox (1600–1650), (1642).116 , . . , , .
, , , , . , «» , , «» 117 .118 , , , .
, . . , ,119 , «» ( ) «» .
, , , , — , . , , 26- : :
En Samling af de ældgamle Runeborgstaver udi Alphabetisk orden sammen Collationerede I Athenen I Grækenland og fordum dage ved Kong Othen og Aaser indbragte her I norden, hvor om Snorre Sturla Sen I Norge og Are Præst et Sæmund Præst de Zsþbc (= Frode) mælde I Syne Edder of gömlom Croniker. (NKS 1093 folx, Bl. 9v)
1 Bæksted 1942: 215–225.
| : | |